Data publikacji:

Autor:

[93] Interpunkcja w dialogach, czyli jak poprawnie zapisywać dialogi

Dialogi są nieodłączną częścią każdego utworu prozatorskiego. Dialogi przybliżają nam poglądy bohaterów, ożywiają akcję utworu, a czasem nawet przeważają pod względem ilościowym nad partiami narracyjnymi. Warto zatem poznać zasady poprawnego pisania dialogów, by w przyszłości oszczędzić pracy redaktorowi, który będzie czuwał nad Twoją książką :)

 

1. Pauza dialogowa

Każdą wypowiedź bohatera zaczynamy od myślnika, ew. od półpauzy (o różnicach między pauzą, półpauzą i dywizem pisaliśmy niedawno):

– Daleko pan jedzie?
– Wystarczająco daleko.
– Pracuje pan w zaopatrzeniu?
– Skąd panu to przyszło do głowy? Pracuję w redakcji*.

W literaturze anglosaskiej przyjęła się inna typografia – tam wypowiedź bohatera rozpoczyna się cudzysłowem, a didaskalia (o nich za chwilę) nie są oddzielone myślnikami:

“This is so different from what I thought love would be,” she announced irreleventaly.
“What did you think it would be like?”
“I didn’t think it would be like this.” She was looking into his eyes at the moment, but her own dropped as she continued, “You see, I didn’t know what this was like.”
(J. London, Martin Eden, Penguin Book 1993, s. 227).

Ponieważ jednak w pierwszej kolejności będziemy oczywiście szukać wydawcy w Polsce, skupmy się na zasadach przyjętych w polskiej typografii.

 

2. Didaskalia opisujące sposób mówienia bohaterów

Didaskalia mogą informować czytelnika, który bohater (ewentualnie w jaki sposób) wypowiada daną kwestię – używamy w tym celu m.in. takich czasowników, jak: powiedział, odpowiedział, rzekł, wyjaśnił, odparł, wycedził, oznajmił, ryknął, wyszeptał itd.

– Lubisz gwiazdy? – zapytał.
– Nienawidzę – rzekł Warszawiak.
– Dlaczego?
– Wcale ich nie ma na niebie – powiedział Warszawiak.

O czym należy pamiętać:

  • kwestii bohatera nie kończymy w tym wypadku kropką – znajduje się ona dopiero po didaskaliach;
  • didaskalia rozpoczynamy małą literą.

 

Możemy oczywiście wypowiedź bohatera zakończyć wykrzyknikiem, pytajnikiem lub wielokropkiem (didaskalia nadal od małej litery):

– Chryste! wybełkotał ochryple.

– Chcesz pan coś zobaczyć?powiedział Maliszewski.

Jeśli didaskalia dzielą zdanie na dwie (lub więcej) części, to zapisujemy je w ten sposób:

– Słuchaj, dziecko – rzekł po chwili dobrotliwie – nazywają mnie po prostu Dziewiątka, a ja sam zapomniałem, jak się nazywam naprawdę.

Oczywiście mogłyby to być dwa zdania (Słuchaj, dziecko! Nazywają mnie…), ale powyższa interpunkcja wskazuje na to, że w zamyśle autora całość jest jednym zdaniem.

O czym należy pamiętać:

  • nie stawiamy już kropki na końcu didaskaliów;
  • pomijamy też znaki interpunkcyjne, które normalnie mogłyby się pojawić w miejscu podzielenia zdania (w powyższym zdaniu powinien znaleźć się przecinek przed słowem nazywają).

 

Jeśli natomiast didaskalia rozdzielają dwa odrębne zdania, zapis wygląda tak:

– Stulcie mordy – powiedział Warszawiak.Porozmawiacie sobie na dworze.

O czym należy pamiętać:

  • stawiamy kropkę na końcu didaskaliów;
  • drugie zdanie zaczynamy wielką literą.

 

 3. Didaskalia opisujące tło dialogowe

Didaskalia mogę też opisywać tzw. tło dialogowe, czyli to, co dzieje się dookoła rozmawiających bohaterów, to, jak oni sami się zachowują, jak wygląda otoczenie itd.

– (…) Teraz jest trochę lepiej. – Uśmiechnęła się figlarnie i dodała: – Nasza praca świadczy o nas.

O czym należy pamiętać:

  • pierwsze zdanie (inaczej niż wcześniej!) kończymy kropką, ewent. innym znakiem delimitacyjnym (wykrzyknik, pytajnik, wielokropek);
  • didaskalia (również inaczej niż wcześniej!) zaczynamy wielką literą, a na końcu stawiamy kropkę, ewent. dwukropek, jeśli wprowadzamy dalszą wypowiedź (jak w przykładzie wyżej);
  • na początku drugiego zdania bohatera również dajemy wielką literę.

 

Didaskalia – niezależnie od tego, co opisują – możemy również zakończyć dwukropkiem, który będzie wprowadzeniem dalszej części kwestii bohatera. Wówczas drugie zdanie zaczynamy wielką literą:

– Idzie Pan Ceniek – powiedział Fanfan i krzyknął:Panie Ceńku, poczekaj pan moment!

 

Podsumowanie

Oczywiście didaskalia (obu rodzajów) mogą pojawić się kilkukrotnie (choć dla czytelności tekstu lepiej nie przesadzać) w jednej wypowiedzi, np.:

– Miałem czas się nauczyć – powiedział cicho. – Kiedyś rąbnąłem w sam środek pędzącego samochodu z Niemcami. – Zaśmiał się: – Takiego bigosu nawet twoja matka nie potrafiłaby ugotować.

 

Przestrzeganie wyżej wymienionych zasad z pewnością sprawi, że redaktor, w którego ręce trafi Twój tekst, przychylniejszym okiem spojrzy na schludnie napisany utwór. Choćby z tego względu warto zadbać o estetykę własne utworu – w końcu profesjonalizm i dbałość o wygląd własnego dzieła zawsze dobrze świadczą o autorze.

Jeśli podobał Ci się ten tekst i chcesz napisać książkę – poznaj najlepsze obecnie na rynku poradniki pisarskie.

 

* Wszystkie cytaty w języku polskim pochodzą ze zbioru M. Hłasko, Pierwszy krok w chmurach. Następny do raju, wyd. 2 przejrzane, Wrocław–Warszawa–Kraków 2007.

Aż 46 stron – ZA DARMO!
Potwierdzam chęć otrzymania darmowego fragmentu i zapisania się na newsletter.
Znasz „497 błędów”?

Jeśli fascynujesz się poprawnością językową,
ta książka skradnie Twoje serce! ❤

Więcej o książce: 497bledow.pl
Gwarantujemy, że Twoja dane są bezpieczne!

4
Dodaj komentarz

avatar
4 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
3 Comment authors
Krzysztof KowalskiKelvinMonikaemka Recent comment authors
  Subscribe  
najnowszy najstarszy oceniany
Powiadom o
emka
Gość
emka

Mam problem z didaskaliami typu „przerywa”, milknie”, „westchnął” czy „słyszę głos Laury” – czy powinny być one zapisane wielką, czy małą literą?

Monika
Gość
Monika

Mam problem z didaskaliami typu „przerywa”, milknie”, „westchnął” czy „słyszę głos Laury” – czy powinny być one zapisane wielką, czy małą literą?

Kelvin
Gość
Kelvin

Bardzo logicznie wyjaśnione. Dziękuję!

Krzysztof Kowalski
Gość
Krzysztof Kowalski

Mam w ręku „Nowy słownik ortograficzny” PWN z 1999 r. E Polańskiego. Na stronie CXVI: [407] 93.11. b) „kropkę, pytajnik wielokropek i wykrzyknik przed myślnikiem pozostawiamy”. Czy to ustalenie jest już nieobowiązujące?