Pytanie czytelnika Jak to jest z konstrukcją graniczyć od…? Czy Polska graniczy z Czechami od północy, bo jest na północ od Czech? Czy Polska graniczy z Czechami od południa, bo Czechy przylegają do południa Polski? Czy nie trzeba by wtedy napisać: graniczy od swojego południa? Odpowiedź redaktora Co ciekawe, dostępne słowniki (zwłaszcza Wielki słownik poprawnej […]
„Jestem bezrobotny” czy „bezrobotnym” – przykład rzeczownika odprzymiotnikowego
Pytanie czytelnika Jestem nauczycielką języka polskiego jako obcego w Białorusi. Zastanawiam się, jaka składnia jest poprawna: Jestem księgową/księgowym czy Jestem księgowa/księgowy? To samo ze słowem bezrobotny: Jestem bezrobotny czy Jestem bezrobotnym? Odpowiedź redaktora Jeśli chodzi o pierwsze pytanie, właściwe formy to: Jestem księgowym oraz Jestem księgową. Wynika to z tego, że czasownik jestem łączy się […]
Czy można stosować ułamki dziesiętne do określenia odcinka czasu?
Pytanie czytelnika Moje pytanie dotyczy tego, czy dopuszczalne jest stosowanie ułamków dziesiętnych do określania jakiegoś odcinka czasu. Przykładowo: 0,5 roku zamiast pół roku, 2,5 roku zamiast dwa i pół roku. Moim zdaniem jest błędne, ponieważ rok nie dzieli się na 10 matematycznie równych odcinków czasu. Na marginesie – pediatrzy radzą sobie w określaniu wieku dzieci […]
Kotły parowe lub wodne typu przemysłowego, czyli kilka słów o precyzyjności języka aktów prawnych
Pytanie czytelnika: Czy w tak sformułowanym rozporządzeniu określenie przemysłowe odnosi się tylko do kotłów wodnych, czy również do kotłów parowych: „Prace nie zautomatyzowane palaczy i rusztowych kotłów parowych lub wodnych typu przemysłowego”?
Czy „pisze się tak”, czy „tak pisze się”? O zaimku „się” na końcu zdania
Jedną z usterek językowych, które staramy się wyeliminować w redagowanych przez nas tekstach, jest umieszczanie zaimka się na końcu zdania. O tym, że pozycja ta nie jest dla się najfortunniejsza, przeczytamy i w słownikach poprawnej polszczyzny, i w podręcznikach do kultury języka polskiego.
CZĘŚĆ z Was pewnie nie WIEDZIAŁA – liczebnik nieokreślony a orzeczenie
Liczebniki nieokreślone oznaczają liczbę lub ilość czegoś w sposób orientacyjny, przybliżony. To m.in. wyrazy: tysiące, miliony, szereg, gros. W jaki sposób posługiwać się nimi w zdaniu? Czy powiemy: większość ludzi poszła czy większość ludzi poszło? Czy szereg czynników przesądził to poprawna konstrukcja? I czy twórcy głośnej ostatnio kampanii (anty)społecznej popełnili błąd, pisząc: jest nas miliony? […]
Liczebnik „dwoje” i rzeczownik „dwójka” a forma orzeczenia w zdaniu
Czytelniczka spytała nas o poprawną formę orzeczenia w zdaniu z liczebnikiem „dwoje” (w odniesieniu do kobiety i mężczyzny). Zastanawia się też, gdzie znaleźć informacje na ten temat. Przykład: Wolant posuwał się zmęczonym truchtem, a dwoje pasażerów, którzy wstali dobrze przed świtem, tak jak konie odczuwało/odczuwali zmęczenie.
„Na temblaku” czy „w temblaku” – które wyrażenie przyimkowe jest poprawne?
Pytanie czytelnika Która forma jest właściwa: mieć rękę w temblaku czy na temblaku? Zauważyłem, że ludzie używają ich wymiennie. Odpowiedź redaktora Choć wielu miłośników eleganckiej polszczyzny nie lubi (z mojej perspektywy – niestety nie lubi), gdy ktoś powołuje się na zwyczaj językowy, a niektórzy uważają wnioskowanie na podstawie korpusów za wręcz nieuprawnione (znów – […]
Poruszać się „chodnikiem” czy „po chodniku” – jaka składnia jest poprawna?
Pytanie czytelnika Która z form jest poprawna: Poszkodowana poruszała się chodnikiem czy Poszkodowana poruszała się po chodniku? Odpowiedź redaktora Oto jedna z tych sytuacji, w których słowniki milczą – nie sposób przecież (na szczęście!) sztywno uregulować każdego połączenia wyrazów – ale można samodzielnie wyciągnąć konstruktywne wnioski. Trochę pomoże uzus (zwyczaj językowy), trochę – logika, […]
[77] Dopóty…, dopóki… – jaka kolejność słów?
Pytanie czytelnika Mam takie zdanie: Dopóki nie posprzątasz, dopóty nie wyjdziesz z domu. Czy jest ono poprawne? Bo nie wiem, jaka ma być kolejność słów dopóty i dopóki. Może powinno być na odwrót: Dopóty nie posprzątasz…?
