Polecamy

  • Warsztat pisarza
  • Listy do młodego pisarza
  • Jak pisać. Pamiętnik rzemieślnika
  • Będę pisarzem
  • Autor 2.0
  • Praktyczny kurs pisarstwa
  • Porady prawne
Porady językowe

  • Próbuję znaleźć prawidłową formę wołacza dla nazwy Biała Podlaska. W paru miejscach spotkałem się z formą Biała Podlasko. Lecz czyż nie jest to taki sam błąd jak użycie w dopełniaczu formy Białej Podlaski? Mnie osobiście wydaje się, że powinno być Biało Podlaska.

     

    „Biała Podlaska powraca” – chciałoby się rzec. Odmiana tej nazwy to niemal obowiązkowy punkt programu na egzaminach z kultury języka polskiego, a także źródło błędów w wypowiedziach ustnych i tekstach prasowych.

    Autor pytania słusznie przypuszcza, że wołacz Biała Podlasko jest niepoprawny – i że ma związek z rażącym, ale czasem popełnianym błędem w dopełniaczu: Białej Podlaski (na szczęście Narodowy Korpus Języka Polskiego pokazuje, że ten błąd powoli znika z pisanej polszczyzny – w wynikach wyszukiwania właściwa forma ma miażdżącą przewagę, aż 362:2). Obie nieprawidłowości wynikają z błędnego założenia, że człon Podlaska należy odmieniać jak rzeczownik (jak laska czy maska). Tymczasem oba człony nazwy to przymiotniki:

    Biała Podlaska ż, oba człony odm. jak przym. [podkreślenie moje – M.D.], D. Białej Podlaskiej (nie: Białej Podlaski), CMs. Białej Podlaskiej (nie: Białej Podlasce), B. Białą Podlaską (nie: Białą Podlaskę).

    Tako rzecze WSPP, pozostaje więc tylko zastosować tę regułę do wołacza. Skoro obie części nazwy odmieniają się jak przymiotniki, wołacz powinien brzmieć Biała Podlaska, czyli być tożsamy z mianownikiem. Pierwszy człon przyjmuje dokładnie taką samą postać jak w przykładowym wyrażeniu z wołaczem O, biała mewo!, drugi zaś – jak choćby w Piękna podlaska przyrodo!.

    Forma zaproponowana w pytaniu – Biało Podlaska – wzięła się z potraktowania pierwszego członu jak rzeczownika: słowo Biała zostało odmienione jak skała bądź chwała.

    Wszystkie powyższe uwagi dotyczą także innych potencjalnie problematycznych nazw miejscowości z dwoma członami przymiotnikowymi. Są wśród nich: Sucha Beskidzka, Sucha Żyrardowska (leży blisko mojego rodzinnego miasta, więc wiem, że nierzadko można usłyszeć błędny dopełniacz Suchy Żyrardowskiej), Wysokie Mazowieckie czy moje ulubione Małe Ciche w Tatrach.

    Skoro już zastanawiamy się nad Białą Podlaską, przypomnę za WSPP i Słownikiem nazw własnych Jana Grzeni, że od nazwy tego miasta nie tworzy się nazwy mieszkańca. Przymiotnik zaś brzmi bialski.

Autor: Marta Durczyńska

Komentarze  

 
# Wojciech 2013-06-22 09:32
Przypadkowo właśnie wczoraj w "Kurierze Szczecińskim" językoznawca prof. Ewa Kołodziejek odpowiadała na pytanie, jak należy określać mieszkańca Bielska-Białej i Białej Podlaskiej. Jak wynika z odpowiedzi, w "Słowniku nazw miejscowości i mieszkańców z odmianą i poradami językowymi" pod red. Marka Łazińskiego (PWN, 2007) podano, że od wszystkich nazw miejscowych z członem Biała, bez względu na przydawkę, która mu towarzyszy (Podlaska, Rawska, Niżna, Piska), tworzy się jedną formę: bialanin, bialanka, bialanie, i są to formy utworzone zgodnie z regułami słowotwórczymi polszczyzny. Ot, ciekawostka.
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Marta D. 2013-06-22 11:52
Dziękuję za tę informację. Rzeczywiście, twórcy słownika pod red. Jana Grzeni i leksykografowie pracujący nad słownikiem pod red. Marka Łazińskiego najwyraźniej mieli różne poglądy. Cóż, słownik to w końcu nie tyle zbiór jednoznacznych rozstrzygnięć, ile autorska propozycja. Nie mam nic przeciwko bialanom - ani żarzanom jako mieszkańcom Żar (przy nazwie tego miasta w słowniku Grzeni znajdziemy informację "nazwy mieszkańca nie tworzy się", u Łazińskiego jest właśnie "żarzanin", a poradnia Uniwersytety Zielonogórskieg o proponuje formę "żaranin": poradnia-jezykowa.uz.zgora.pl/.../...). Im dalej w słowniki, tym więcej spornych - i jakże ciekawych - kwestii.
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 

Dodaj komentarz


Korekta Tekstów
Czy szukasz
redaktora lub korektora?
Jeśli tak, to trafiłeś
we właściwe miejsce!
Oto, czym się zajmujemy:
  • redagowanie książek,
  • korekta książek,
  • redakcja i korekta CV
    i listów motywacyjnych,
  • korekta tekstów na stronach WWW,
  • redagowanie i korekta tekstów innego rodzaju.
Wyślij tekst do wyceny!
Dlaczego warto?
  • Bezpłatna wycena
    już w 4 godziny!
  • Darmowa próbka 5 stron!
  • Bez dopłaty za
    zlecenia ekspresowe!