[jabłko] czy [japko]?

Jak wytłumaczyć niektórym osobom, że nie mówimy [jabłko], lecz [japko]? Zauważyłam, że dla wielu ludzi to pismo jest wzorcem wymowy, a nie powinno tak być, prawda?

Prawda, nie powinno. Oprócz jabłka wyrazistym przykładem w ostatnim czasie, ze względu na obchody 70-lecia wybuchu II wojny światowej, jest Westerplatte, wymawiane znacznie częściej jako [westerplatte] niż [westerplate]. Słowniki jako jedyną poprawną formę uznają tę drugą.

Wracając jednak do jabłka… Starannie jest mówić [japłko], mniej starannie, potocznie – [japko], a chyba najgorzej, hiperpoprawnie – właśnie [jabłko]. Jak to wytłumaczyć? Można fachowo, posługując się językową terminologią: otóż mamy tu do czynienia z ubezdźwięcznieniem [p] pod wpływem [k], mimo że głoski nie sąsiadują bezpośrednio ze sobą (ubezdźwięcznienie wynika zapewne z tego, że w szybkiej wymowie głoski sonorne (tutaj [ł]) często zanikają – stąd też potoczna wymowa [japko]). Ponieważ będzie to dla wielu raczej mało klarowne, można posłużyć się innymi przykładami i np. spytać te osoby, czy mówiąc będę, słyszą w wymowie n; czy w krzaku słyszą rz, czy twój mówią przez w. Doprawdy niewiele słów czytamy tak, jak się je pisze, a procesy fonetyczne zachodzą nawet między wyrazami – jedne słowa oddziałują na inne (proszę porównać: [ić sobje] oraz [idź do domu]).

Wymowa w języku polskim i tak dość wiernie odwzorowuje pisownię, czego nie można powiedzieć np. o angielszczyźnie. W naszym języku wiele słów wprawdzie wymawiamy nie tak, jak je piszemy, ale łatwo rozpoznać prawidłową wymowę, znając te kilka zasad fonetycznych na krzyż. Bliższe zapoznanie się z nimi powinno rozwiać wątpliwości, czemu mówimy [japłko], a nie [jabłko].