Polecamy

  • Warsztat pisarza
  • Listy do młodego pisarza
  • Jak pisać. Pamiętnik rzemieślnika
  • Będę pisarzem
  • Autor 2.0
  • Praktyczny kurs pisarstwa
  • Porady prawne
Porady językowe

  • Proszę o wypisanie zasad pisowni nie z różnymi częściami mowy. Z góry dziękuję za odpowiedź!

     

    Zasady pisowni nie z poszczególnymi częściami mowy są wyczerpująco opisane na s. 77–82 WSO. Tutaj postaram się jedynie przedstawić ogólny zarys tych reguł, co pozwoli na poprawny zapis partykuły nie w zdecydowanej większości przypadków.

    W razie problemów czy dalszych wątpliwości warto zajrzeć do WSO lub wysłać nam pytanie o pisownię konkretnego słowa. Wybrane zagadnienia pisowni nie opisywałem też przy okazji innych porad – linki do odpowiednich wpisów znajdują się w poniższej odpowiedzi przy konkretnych wyrazach.

     

    Pisownia nie z rzeczownikami

    Nie z rzeczownikami piszemy łącznie, niezależnie od tego, czy jest to wyraz zleksykalizowany (niepokój, nieszczęście, niedotrzymanie), czy też doraźnie utworzony (niekorektor, nieksiążka).

    Wyjątki są natomiast dwa:

    1. gdy nie jest wyraźnym przeciwstawieniem, piszemy je osobno, np. nie korektor, ale redaktor;
    2. gdy człon drugi w przeciwstawieniach logicznych pisze się wielką literą, poprawny jest zapis z łącznikiem, np. nie-Polak, nie-Europejczyk itp.

     

    Pisownia nie z przymiotnikami

    Nie z przymiotnikami piszemy łącznie, np. niedrogi, niebrzydki, nieciekawy.

    Ale wyjątki od tej zasady są trzy:

    1. gdy nie jest wyraźnym przeciwstawieniem, piszemy je osobno, np. nie brzydki, ale ładny;
    2. gdy człon drugi w przeciwstawieniach logicznych pisze się wielką literą, poprawny jest zapis z łącznikiem, np. nie-Szekspirowski (dramat) itp.
    3. gdy nie łączy się z przymiotnikiem w stopniu wyższym i najwyższym, piszemy je osobno, np. nie gorszy, nie najlepszy (uwaga na to słowo, bo Word nie podkreśla pisowni *nienajlepszy jako błędnej).

     

    Pisownia nie z imiesłowami

    Imiesłowy dzielą się na przysłówkowe (na -ąc, -łszy i -wszy) i przymiotnikowe (na -ący, -ny, -ty).

    Z imiesłowami przysłówkowymi nie piszemy zawsze osobno (nie widząc, nie czytając, nie ujrzawszy, nie przeczytawszy).

    Z imiesłowami przymiotnikowymi nie piszemy łącznie (niebędący, nieoceniony, nieumyty), jednak zasada ta ma „dopiero” 14 lat (9 grudnia 1997 r. wprowadzona została tą uchwałą RJP) i nadal dopuszczalna jest pisownia rozdzielna, gdy imiesłów jest użyty w znaczeniu czasownikowym (zobacz wpis poświęcony pisowni nie z imiesłowami przymiotnikowymi).

     

    Pisownia nie z przysłówkami

    Przysłówki mogą być utworzone albo od przymiotników, albo w inny sposób.

    1. Przysłówki utworzone od przymiotników

    W stopniu równym nie piszemy łącznie, np. nietrudno, niełatwo, niemile (bo to przysłówki utworzone od przymiotników nietrudny, niełatwy, niemiły).

    W stopniu wyższym i najwyższym obowiązuje już jednak pisownia rozdzielna, np. nie lepiej, nie najlepiej.

    2. Pozostałe przysłówki

    Nieco inaczej rzecz się ma z przysłówkami nieutworzonymi od przymiotników – wówczas obowiązuje pisownia rozdzielna, np. nie bardzo, nie całkiem, nie tylko, nie wszędzie, nie tutaj itp.

     

    Pisownia nie z czasownikami

    Nie z czasownikami i wyrazami mającymi znaczenie czasownikowe (brak, można, potrzeba, wiadomo, warto, wolno) piszemy osobno, np. nie śpię, nie lubię, nie można, nie wiadomo itp.

    Wyjątkiem jest pisownia nielicznych czasowników utworzonych od rzeczowników z przedrostkowym nie, np. niepokoić (od: niepokój), niewolić (od: niewola), a także czasowniki niedomagać, niedowidzieć oraz nienawidzić.

     

    Pisownia nie z liczebnikami, zaimkami i wyrażeniami przyimkowymi

    Zasadniczo nie z powyższymi częściami mowy piszemy osobno, np.:

    • z liczebnikami: nie pierwszy, nie jeden, ale dwóch (ale: niejeden, w znaczeniu „wielu”);
    • z zaimkami: nie my, nie każdy, nie swój, nie nasze (ale m.in.: nieco, niejaki, niektórzy);
    • z wyrażeniami przyimkowymi: nie dla nas, nie z nim, nie w szkole, nie za długo (ale: niezadługo, w znaczeniu „wkrótce”).
Autor: Łukasz Mackiewicz

Komentarze  

 
# Dominik 2012-01-25 11:11
Akapit "Pisownia nie z czasownikami" zawiera błąd: "Nie " z czasownikami (...) piszemy ŁĄCZNIE"
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# martyś 2013-03-26 15:45
nie z czasownikami piszemy oddzielnie
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Łukasz M. 2012-01-25 11:21
Racja, głupi błąd :) Już poprawione.
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Weronika 2012-05-17 18:22
"nie" z czasownikami piszemy rozłącznie! (poza imiesłowem przymiotnikowym ) np. nie jeść, nie ma, nie idąc, nie zbito nie swój-np. plecak nieswój-czuję się nie swój (niezdrów) !!
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Łukasz M. 2012-05-18 11:04
Weroniko, ten błąd jest już poprawiony w tekście. Czy czegoś nie widzę i jest jeszcze jakiś błąd?
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# agatka 2012-06-11 16:10
błąd !
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# agatka 2012-06-11 16:22
NIE piszemy rozłącznie:
z czasownikami
z zaimkami
z przysłowkami nie utworzonymi od przymiotników
z bezokolicznikie m
z przysłówkami i przymiotnikami w stopniu wyższym i najwyższym
z liczebnikami
z wyrażeniami przyimkowymi

NIE piszemy łącznie:
z rzeczownikami
z przymiotnikami
z imiesłowami przymiotnikowym i
z przysłówkami utworzonymi od przymiotników
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# MariuszLG 2013-01-07 17:28
Mam takie zadanie z polaka,że znajdę w słowniku zasadę jak piszemy nie z przymiotnikami, rzeczownikami,c zasownikami i przysłówkami. ;) Czekam na Odpowiedź. Pa!!!
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Łukasz M. 2013-01-07 20:18
Odpowiedzi na to, jak piszemy "nie" z przymiotnikami, rzeczownikami, czasownikami i przysłówkami znajdują się w tekście powyżej. Jeśli chodzi o zasady słownikowe, to znajdują się one chociażby w WSO ("Wielki słownik ortograficzny") na s. 77-78 (Warszawa 2006).
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Małgorzata 2013-01-18 07:32
Czy pisownia z "nie" jest w tym zdaniu poprawna?

"Samiec Alfa jak przystało na przewodnika rodziny, nieustraszonego i nie skupiającego się na drobiazgach wypiera problem."

Pozdrawiam
Małgorzata
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Łukasz 2013-01-18 08:00
Małgorzato,

w podanym zdaniu zwraca uwagę przede wszystkim niekonsekwencja , tzn. raz jest zapis "nie" oddzielnie, a raz łącznie. Wprawdzie obie pisownie są poprawne, ale warto to ujednolicić.

Więcej o pisowni "nie" z imiesłowami pisałem w tym tekście: ekorekta24.pl/.../...
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Łukasz 2013-01-18 08:08
W tym zdaniu szwankuje też interpunkcja. Należy dodać 2 przecinki:

"Samiec Alfa, jak przystało na przewodnika rodziny, nieustraszonego i nie skupiającego się na drobiazgach, wypiera problem".

Sugerowałbym ponadto pisownię małymi literami "alfa". Wielka nie wydaje się uzasadniona, ponieważ nie jest to nazwa własna.
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Nastazja 2013-03-11 17:35
Mam pytanie.
Co to jest za częć mowy?
niewątpliwie
niełatwo
nie milej
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Sandra 2013-03-27 14:47
Nastazja,
Tą częścią mowy jest przysłówek. ;)
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# pitrex 2013-04-19 16:40
z przymiotnikami piszemy razem.
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Ryszard Kucharski 2013-04-23 17:54
"Zmiany są wynikiem nie osiągnięcia planów sprzedażowych"

proszę o sprawdzenie poprawności powyższego zapisu

Ryszard Kucharski
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Łukasz M. 2013-04-23 18:16
Właściwy jest zapis łączny, zgodnie z informacjami podanymi we wpisie. A zatem:

"Zmiany są wynikiem nieosiągnięcia planów sprzedażowych".
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Ela 2013-08-28 06:02
Jak napisać zdanie"Sens nieistnienia" czy "Sens nie istnienia"?
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Łukasz Mackiewicz - eKorekta24 2013-08-28 06:39
Oczywiście "sens nieistnienia", zgodnie z zasadami przytoczonymi w artykule.

Więcej o "nie" z rzeczownikami w tym tekście: ekorekta24.pl/.../....
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# :DD 2013-10-24 17:48
no dobra ta pisownia
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# fajne 2013-11-16 14:39
fajnie :)
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# olaf 2013-12-01 18:21
w słowniku nie ma słowa fajnie
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Łukasz Mackiewicz - eKorekta24 2013-12-10 16:34
To tylko mit, popularny, acz nieprawdziwy. W najbardziej prestiżowym słowniku, czyli PWN-owskim "Wielkim słowniku ortograficznym", "fajny" ma się całkiem dobrze :) Oto dowód:

so.pwn.pl/lista.php?co=fajny
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Vitas 2013-12-09 21:26
Nie puszczone czy niepuszczone? Puszczone - co to za część mowy. Proszę o sprawdzenie
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Łukasz Mackiewicz - eKorekta24 2013-12-10 16:35
"Niepuszczone" to imiesłów, a więc właściwa jest pisownia łączna, choć można - pod pewnymi względami - aprobować pisownię rozdzielną (szczegóły tutaj: ekorekta24.pl/.../...).
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Magdalena 2013-12-17 06:21
Ona, jeśli dostanie coś niejadalnego dla niej, to tego nie tknie. Nie jadalnego czy niejadalnego ?
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Magdalena 2013-12-17 06:24
Poproszę o sprawdzenie :)
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Łukasz Mackiewicz - eKorekta24 2013-12-17 08:45
Oczywiście "niejadalnego", tak jak "niepuszczone".
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Dorota 2013-12-21 09:16
Czy zdanie: "Wcale mi nie przykro z tego powodu." jest poprawne? Czy należy napisać "nie jest przykro"?
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Łukasz Mackiewicz - eKorekta24 2013-12-28 10:11
Dziękujemy za zadanie pytania.

Obydwie przytoczone konstrukcje są poprawne. "Nie jest mi przykro" brzmi wprawdzie naturalniej, ale pierwsze zdanie również należy uznać za poprawne, choć jest dość oryginalne.

Jedyna poprawka dotyczyłaby pisowni przysłówka - "nie" z przysłówkami piszemy łącznie, a zatem powinno być "nieprzykro".
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# tomasz 2014-02-11 20:17
witam
jak napisac nie wprowadza czy niewprowadza???

pilne!!!!!
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Łukasz Mackiewicz - eKorekta24 2014-02-12 07:52
"Nie wprowadza", tak jak wynika to z wpisu.
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Gosia 2014-05-05 16:04
Witam!
Jak powinno się pisać:
Prosimy o "niewchodzenie" czy o "nie wchodzenie"?
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Łukasz Mackiewicz - eKorekta24.pl 2014-05-06 04:57
Tak jak jest to wyjaśnione w tekście, czyli: "niewchodzenie".
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# wiktor eko 2014-06-02 15:36
nie unikaliby pisze sie razem czy oddzielnie i jaka to część mowy
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Łukasz Mackiewicz - eKorekta24.pl 2014-06-02 17:48
"Nie unikaliby" to czasownik, "nie" pisze się osobno.
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 

Dodaj komentarz


Korekta Tekstów
Czy szukasz
redaktora lub korektora?
Jeśli tak, to trafiłeś
we właściwe miejsce!
Oto, czym się zajmujemy:
  • redagowanie książek,
  • korekta książek,
  • redakcja i korekta CV
    i listów motywacyjnych,
  • korekta tekstów na stronach WWW,
  • redagowanie i korekta tekstów innego rodzaju.
Wyślij tekst do wyceny!
Dlaczego warto?
  • Bezpłatna wycena
    już w 4 godziny!
  • Darmowa próbka 5 stron!
  • Bez dopłaty za
    zlecenia ekspresowe!