Polecamy

  • Warsztat pisarza
  • Listy do młodego pisarza
  • Jak pisać. Pamiętnik rzemieślnika
  • Będę pisarzem
  • Autor 2.0
  • Praktyczny kurs pisarstwa
  • Porady prawne
Porady językowe

  • Jaka jest zasada pisania końcówek w dopełniaczu takich wyrazów, jak: dynastia (dynastii) czy kuchnia (kuchni)? Kiedy należy pisać jedno, a kiedy dwa i?

     

    Zasady dotyczące wyboru końcówki -i lub -ii (a także -ji) są wyczerpująco opisane w WSO (zas. 17–21, podrozdział „ZASADY UŻYCIA LITER i, j).

    Tutaj skupię się tylko na rzeczownikach zakończonych na -ia, bo rozumiem, że o takie wyrazy Pani pyta (wskazują na to podane przykłady: dynastia oraz kuchnia).

     

    Kiedy piszemy jedno i, a kiedy dwa ii?

    O wyborze końcówki i lub ii w przypadku rzeczowników na -ia decydują 2 kryteria:

     

    1. Rodzimość lub obcość wyrazu

    Wybór między końcówkami i a ii wiąże się głównie z poczuciem rodzimości lub obcości danego wyrazu.

    • I tak jedno i piszemy w wyrazach rodzimych i przyswojonych, np.: głębi, hrabi, skrobi, ziemi itd.
    • Dwa ii pojawiają się natomiast w wyrazach obcych, np.: dynastii (!), filozofii, mafii, epidemii, empatii, Holandii itd.


    2. Wymowa (dotyczy rzeczowników na -nia!)

    Powyższe kryterium, uzależniające wybór końców i lub ii od rodzimości lub obcości wyrazu, nie jest jedyne. W przypadku rzeczowników na -nia wchodzi bowiem w grę wymowa formy mianownika.

    • W przypadku wymowy [ńa] piszemy jedno i, np.: kuchni (!), dyni, pustyni, jaskini, Gdyni, łaźni, uczelni, bo: [kuchńa], [dyńa], [pustyńa] itd.
    • W przypadku wymowy [ńja] piszemy dwa i, np.: Unii, harmonii, ironii, linii, Danii, Kalifornii, bo: [uńja], [harmońja], [irońja].

     

    Końcówka -yj

    Ponieważ w rzeczownikach na -ia forma dopełniacza jest jednakowa w liczbie mnogiej i pojedynczej, czasami dla uniknięcia ewentualnych niejednoznaczności niektórzy (np. Janusz Korwin-Mikke w swoich tekstach) używają końcówki -yj (lekcyj, procesyj, partyj itp.) dla oznaczenia liczby mnogiej.

    Trzeba jednak powiedzieć, że jest to już pewna zaszłość, właściwie forma archaiczna. Końcówka ta jest mocno nacechowana stylistycznie i nie należy jej używać bez wyraźnych powodów.

Autor: Łukasz Mackiewicz

Komentarze  

 
# marta 2012-04-14 09:07
końcówka ulec
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Łukasz M. 2012-04-16 08:14
Marto, nie bardzo wiem, o co chodzi...
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# pest 2012-06-05 08:58
A co z imieniem Sonia? Rodzime czy obce? ńa czy nja? Ergo: Soni czy Sonii?
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Łukasz M. 2012-06-05 09:20
Z "Sonią" jest pewien problem. Może być i tak, i tak. Pisze o tym wyczerpująco prof. Bańko w tej poradzie:

poradnia.pwn.pl/.../
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Aneta 2012-12-03 09:52
Czy właściwe jest podawanie przykładu, który jest przestarzały? Mam na myśli wyraz hrabi.Dziś odmienimy hrabiego, hrabiemu itd.
Pozdrawiam.
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Łukasz M. 2012-12-06 12:11
Aneto, przykład z "hrabią" jest wzięty wprost ze słownika: so.pwn.pl/zasady.php?id=629325.

Nie będziemy więc tego zmieniać, niemniej rzeczywiście odmiana "hrabi" (zamiast "hrabiego") jest już przestarzała (co nie znaczy, że błędna), dlatego dziękuję za zwrócenie uwagi.
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Agnieszka 2013-09-12 19:45
Kurczę, Kalifornia, jak dla mnie, to ewidentnie wymawia się"-ńa" a nie "-ńja" :-) (dokładnie jak Gdynia, w przeciwieństwie do Dania i pozost.przykładów, którym nie mam nic do zarzucenia).
A jak będzie z Natalią? I z cukinią, którą mi pasuje odmienić, jak dynię, do tego wydaje mi się jak najbardziej rodzima, jednak autosłownik podkreśla mi ją na czerwono z jednym i ?
Dziękuję i pozdrawiam.
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Łukasz Mackiewicz - eKorekta24 2013-09-23 13:38
Agnieszko,

imię Natalia w dopełniaczu brzmi "Natalii" (so.pwn.pl/lista.php?co=Natalia).

W "cukinii" jest słyszalne "ńja", dlatego pojawia się tam podwójne "ii", czyli: "cukinii". Z "dynią" jest trochę inaczej, bo mówimy jednak "dyńa", nie: "dyńja".

Natomiast "Kalifornia" rzeczywiście może budzić wątpliwości. Słowniki, w tym WSPP, nakazują wymowę Kaliforńja", a to wpływa na konieczność podwojenia "ii". Mnie też z trudem przychodzi taka wymowa, choć jednocześnie zapis "Kaliforni" (przez jedno "i") gryzłby mnie w oczy :) A zatem mówmy "Kaliforńja" (nawet jeśli brzmi to nieswojo) i piszmy "Kalifornii".
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# ania2005 2013-12-01 16:11
nie kapie
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# ANia 2014-06-12 16:01
A jak będzie z Anią?

Ani czy Anii?
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Łukasz Mackiewicz - eKorekta24.pl 2014-06-12 16:32
Oczywiście "Ani", bo mówimy [Ańa], nie [Ańja].
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 

Dodaj komentarz


Korekta Tekstów
Czy szukasz
redaktora lub korektora?
Jeśli tak, to trafiłeś
we właściwe miejsce!
Oto, czym się zajmujemy:
  • redagowanie książek,
  • korekta książek,
  • redakcja i korekta CV
    i listów motywacyjnych,
  • korekta tekstów na stronach WWW,
  • redagowanie i korekta tekstów innego rodzaju.
Wyślij tekst do wyceny!
Dlaczego warto?
  • Bezpłatna wycena
    już w 4 godziny!
  • Darmowa próbka 5 stron!
  • Bez dopłaty za
    zlecenia ekspresowe!