Polecamy

  • Warsztat pisarza
  • Listy do młodego pisarza
  • Jak pisać. Pamiętnik rzemieślnika
  • Będę pisarzem
  • Autor 2.0
  • Praktyczny kurs pisarstwa
  • Porady prawne
Aktualności językowe

  • W jednej z ostatnich porad językowych pisaliśmy o pisowni nietrudno i niełatwo, czyli de facto o pisowni partykuły nie z przysłówkami w stopniu równym. Czy stopniowanie przysłówków i przymiotników coś zmienia w kwestii pisowni? Oczywiście! Mimo to nasz poczciwy Word zdaje się o tym nie pamiętać…

    Tytułem wstępu wyjaśnijmy na przykładzie przymiotnika niedobry oraz przysłówka niedobrze, jaka jest poprawna pisownia:

     

    Nie z przymiotnikami i przysłówkami


    Stopień równy

    Jak widzimy, pisownia łączna występuje tylko w stopniu równym.

    Wyjkątkowo pisownia rozdzielna dopuszczalna jest przy wyraźnych zaprzeczeniach, np.:

    • Mówisz, że ten tort był dobry? Powiem ci, że on był nie dobry, ale wspaniały!
    • Dobrze to zrobiłeś, nawet powiem więcej: nie dobrze, ale wspaniale!

    W takich wypadkach nawet akcent zdaniowy (wyraźny nacisk na nie) podpowiada pisownię rozłączną, tak że ten wyjątek łatwo zapamiętać.

     

    Stopień wyższy i najwyższy

    W stopniu wyższym i najwyższym pisownia jest rozłączna, czyli nie lepszy i nie lepiej oraz nie najlepszy i nie najlepiej.

    Tymczasem – zachęcam do przeprowadzenia eksperymentu na własnym komputerze :) – słownik Worda (nawet w najnowszej wersji – 2007) nie widzi nic złego w pisowni nienajlepszy i nienajlepiej, choć w wypadku innych przymiotników i przysłówków w stopniu najwyższym Word pisownię łączną podkreśla już na czerwono (jeśli wychwycicie jeszcze jakieś przymiotniki lub przysłówki dodane do słownika Worda z błędem w stopniu wyższym i najwyższym – prosimy o kontakt).

    Co gorsza, nie są to jedyne błędy w słowniku Worda! Na obecną chwilę wychwyciliśmy już 30 (!) błędnych form w słowniku tego najpopularniejszego przecież edytora tekstów i liczba ta – podobnie jak nasze zdumienie przy każdym nowym odkryciu – stale rośnie… Owym błędom poświęcimy niebawem jeden z tekstów na eKorekcie24.

     

    Wyjątek

    Wracając jednak do nie z przymiotnikami i przysłówkami… Jest jeden wyjątek, gdy można łącznie pisać nie z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym i najwyższym. Oto odpowiedni ustęp z WSO:


    „UWAGA: W pewnych, ściśle określonych wypadkach piszemy jednakże to przeczenie łącznie z formami stopnia wyższego i najwyższego przymiotników i przysłówków. Sytuacja taka zachodzi wówczas, kiedy przymiotnik lub przysłówek z partykułą nie oznacza nie zwykłe zaprzeczenie przymiotnika bądź przysłówka podstawowego, lecz jego wyraźną cechę przeciwstawną lub jeżeli przymiotnik czy też przysłówek bez partykuły nie w ogóle nie występuje. Przymiotniki i przysłówki tego rodzaju rozpoznajemy po tym, że cząstka naj- jako wykładnik stopnia najwyższego występuje w nich przed partykułą, a nie po partykule nie, np.

    niegrzeczny - niegrzeczniejszy - najniegrzeczniejszy,
    niedołężny - niedołężniejszy - najniedołężniejszy,
    niegrzecznie - niegrzeczniej - najniegrzeczniej,
    niedołężnie - niedołężniej - najniedołężniej.

    Formy typu niegrzeczniejszy, najniegrzeczniejszy oznaczają: ’bardziej niegrzeczny’, ’najbardziej niegrzeczny’; formy zaś typu nie grzeczniejszy, nie najgrzeczniejszy: ’nie jest grzeczniejszy’, ’nie jest najgrzeczniejszy’. Taka sama uwaga odnosi się do przysłówków”.

     

    Wnioski

    Najważniejsza konkluzja z dzisiejszego tekstu: mimo że Word (jak na razie) nie podkreśla na czerwono form nienajlepszy i nienajlepiej, to są to poważne błędy ortograficzne – piszemy wyłącznie nie najlepszy i nie najlepiej! Pamiętajmy o tym :)

Autor: Łukasz Mackiewicz

Komentarze  

 
# Kamil 2010-11-15 17:03
:D :lol: fajne ten opis bardzo mi pomugl w tescie ;) 8) ;-) :D :lol: :-) ;-) :lol: :D :lol:
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Paulina 2012-09-05 13:17
Pomógł -.- tekst bardzo przydatny.
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# denis 2010-11-23 17:08
spoko zada z poloka odrobione :D :lol: 8)
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Magda 2010-11-24 11:17
Gratuluje autorowi tekstu. Czytam i oczywiście to co na czerwono tak łatwo się zapamiętuje... czyli to co błędne...
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Izabella 2011-11-16 14:05
super..dzięki temu mogę się wiele nauczyc..właśnie drukuje a potem pokaże pani od polskiego
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Zbychu 2012-03-12 17:05
Gratuluję
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Zbychu 2012-03-12 17:06
ale i tak wujek Gooogle jest spoko :D
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Janusz 2012-04-15 11:53
„UWAGA: W pewnych, ściśle określonych wypadkach piszemy jednakże to przeczenie łącznie z formami stopnia wyższego i najwyższego przymiotników i przysłówków. Sytuacja taka zachodzi wówczas, kiedy przymiotnik lub przysłówek z partykułą nie oznacza nie zwykłe zaprzeczenie przymiotnika bądź przysłówka podstawowego, lecz jego wyraźną cechę przeciwstawną"

A jak napisać poprawnie słowo "nielepszy"? Według mnie nie trzeba w tym przypadku uciekać się aż do zasady opisanej w uwadze powyżej (cecha przeciwstawna), ponieważ jest to po prostu przymiotnik oznaczający, kogoś (lub coś) równie kiepskiego, słabego, marnego, co inny. Oczywiście, sformułowanie "nie lepszy niż inni" też jest poprawne ale wówczas mamy do czynienia z zaprzeczonym przymiotnikiem w stopniu wyższym.
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Łukasz M. 2012-04-16 10:24
Januszu,

tak jak jest mowa w artykule, tylko cytowana przez Ciebie zasada pozwala na łączną pisownię "nie" z przymiotnikami w stopniu wyższym. "Nie lepszy" jednak nie podpada pod tę regułę. Dobrze to sprawdzić, tworząc stopień najwyższy - wówczas "naj" powinno stać na początku. Ponieważ nie mówimy "najnielepszy", jest to dowodem na to, że pisownia "nielepszy" jest błędna.
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Janusz 2012-04-16 23:22
Może nie byłem dostatecznie komunikatywny, zatem powtórzę jeszcze raz; uważam, że w języku literackim dopuszczalne jest użycie słowa NIELEPSZY, nie będącego "zestawem" zaprzeczenie + przymiotnik w stopniu wyższym, lecz ODRĘBNYM WYRAZEM, przymiotnikiem "samym w sobie", mającym desygnat w postaci określonej cechy, określanej inaczej jako kiepskość, marność, "bylejakość". Można też zdefinować go jako ironiczne wyrażenie opinii o czymś lub o kimś, kto jest wręcz gorszy niż podobny, porównywalny "obiekt".
Jako przykład trafnego i atrakcyjnego zastosowania tego słowa mogę wyobrazić sobie tabliczkę ostrzegawczą na furtce: "Uwaga, zły pies! (a właściciel nielepszy)"
Czy moja intencja jest teraz zrozumiała?
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Łukasz M. 2012-04-19 17:18
Januszu,

ale to jest szyte grubymi nićmi, to dorabianie reguł, które nie istnieją. "Nie lepszy" bez względu na znaczenie ma jedną pisownię: oddzielną.

Ortografia jest bardzo mocno sformalizowana. Kontekst zwykle nie ma na nią wpływu. Jeśli reguła mówi, że "nie" z przymiotnikami w stopniu wyższym pisze się oddzielnie, to tak jest. Na nic się zdadzą inne argumenty. Tak niestety jest i ani ja, ani Ty zapewne tego nie zmienimy...
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Janusz 2012-04-19 20:54
Chyba jednak nadal nie rozumiemy się, a właściwie Ty nie rozumiesz tego, o czym ja piszę. Nie chodzi o zmianę reguł ortografii lecz o słowotwórstwo czyli rozwój języka, co jest zjawiskiem spontanicznym i niczym nie wstrzymanym. Co prawda ta ewolucja nie zawsze i nie wszystkim odpowiada
www.rjp.pan.pl/.../
niemniej jest faktem. Ja akurat "pracuję w języku", tzn, używam go jako narzędzia pracy od ponad 30 lat. Uważam więc, że skoro "dresiarze" i "blokersi" tworzą neologizmy, które zyskują prawo obywatelstwa w j.polskim, to równiez ja mam prawo do tak niewinnego zabiegu słowotwórczego jak stworzenie przymiotnika (zaznaczam po raz kolejny, na co - niestety - jesteś "głuchy", PRZYMIOTNIKA, a nie "zaprzeczenia z przymiotnikiem w stopniu wyższym) NIELEPSZY.
Niech puentą do tego naszego dialogu (niestety, chyba jałowego) będzie moje (złośliwe, przyznaję) stwierdzenie, że znam wielu purystów językowych, ale Ty, Łukaszu, jesteś NIELEPSZY!
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Łukasz M. 2012-04-20 11:08
Januszu,

masz rację, widocznie nie przekonamy się nawzajem, więc nie ma co ciągnąć dyskusji.

Niemniej miło mi bardzo, że podjąłeś dyskusję - zawsze bardzo cenię wszelki odzew ze strony czytelników, nawet jeśli mają inne zdanie. Mam nadzieję, że wrócisz jeszcze nie raz na eKorektę i będziemy mieli okazję wymienić poglądy.
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 
 
# Lorek 2013-02-21 17:19
Nie ma nic NIEPRZYJEMNIEJS ZEGO od sztywnych reguł gramatycznych.
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem |
 

Dodaj komentarz


Korekta Tekstów
Czy szukasz
redaktora lub korektora?
Jeśli tak, to trafiłeś
we właściwe miejsce!
Oto, czym się zajmujemy:
  • redagowanie książek,
  • korekta książek,
  • redakcja i korekta CV
    i listów motywacyjnych,
  • korekta tekstów na stronach WWW,
  • redagowanie i korekta tekstów innego rodzaju.
Wyślij tekst do wyceny!
Dlaczego warto?
  • Bezpłatna wycena
    już w 4 godziny!
  • Darmowa próbka 5 stron!
  • Bez dopłaty za
    zlecenia ekspresowe!