„Naraz” czy „na raz” – pisownia łączna czy rozdzielna?

Na pytanie zadane w nagłówku odpowiem krótko: i tak, i tak. Nie wszyscy jednak wiedzą, kiedy stosować pisownię łączną, a kiedy rozdzielną. Z przykrością muszę stwierdzić, że nie wiedzą tego również redaktorzy TVN-u, którzy dzisiaj na pasku u dołu ekranu podczas Rozmów w toku umieścili takie zdanie: „Jeśli randkujesz z trzema facetami na raz, zadzwoń (…)”.

Jaka jest więc reguła? Otóż naraz ma 2 znaczenia:

1. «Szybko i nieoczekiwanie», np. Naraz ktoś wyskoczył zza rogu,
2. «Jednocześnie», np. Gdy wchodzę po schodach, zawsze pokonuję dwa stopnie naraz.

Jak widać, w zdaniu „Jeśli randkujesz z trzema facetami na raz, zadzwoń (…)” mowa jest o jednoczesnym randkowaniu z trzema facetami, a więc właściwa jest pisownia łączna.

No dobrze. W takim razie kiedy w grę wchodzi pisownia rozdzielna? Zasada jest całkiem prosta: o ile naraz (pisane łącznie) akcentujemy na pierwszej sylabie (naraz), o tyle pisownia rozłączna wymaga akcentu na raz, czyli powiemy na raz. Oto przykłady:

• Ten antybiotyk weź na raz (= na jeden raz),
• Na raz siadamy, na dwa wstajemy,
• Na raz podjętej próbie nie zamierzam skończyć.

Warto pamiętać o tym rozróżnieniu. W szczególności zaś powinni na nie uważać ludzie odpowiedzialni za informacje, które docierają do milionów odbiorców!