„Odnośnie (do) czegoś”

W polszczyźnie szerzy się od dawna pewien błąd, który jest na tyle powszechny, że budzi we mnie zdziwienie. Wielu z tych, którzy się go dopuszczają, nie jest chyba świadomych pomyłki. O jaki błąd chodzi?

Odnośnie czegoś – forma, zdawałoby się, poprawna. Ile to razy słyszymy:

1. Mam pytanie odnośnie jednej rzeczy,
2. Po powrocie przeprowadziłem wywiad odnośnie mojej kompanii,
3. Pytania odnośnie sieci prosimy kierować do naszego operatora sieci lub usługodawcy.

Tymczasem jedyną poprawną formą, zalecaną przez językoznawców, jest odnośnie do. Skoro bowiem mówimy np.: chciałbym się odnieść do tego, co powiedziałeś czy przepis odnoszący się do tej sprawy jest już nieaktualny, to czemu mielibyśmy w wyrażeniu odnośnie do czegoś pomijać przyimek do?

Dlatego też – jak wspomniałem na wstępie – dziwi mnie powszechność tego błędu, ponieważ nie jest to walka z wyjątkiem językowym, ale odstępstwo od formy zbudowanej analogicznie do innych. Na ogół jest tak, że użytkownicy języka dążą do upraszczania zasad i eliminacji wyjątków – zamiast mówić poszedłem, niektórzy beztrosko szafują formą poszłem, analogicznie do poszłam (przykład ten oczywiście nie zasługuje na pochwałę, ale chodzi mi o ukazanie tendencji). Z odnośnie do jest odwrotnie – sami tworzymy wyjątek, a kiedyś, po latach, nie daj Boże, będą pretensje o brak konsekwencji, tak jak dziś wielu zżyma się np. na istnienie (jednolitych obecnie w brzmieniu) rz i ż. Za parędziesiąt lat nasze wnuki spytają, czemu mówi się odnośnie czegoś, a my będziemy milczeć, świadomi tego, że był czas, gdy można był powstrzymać tę niepotrzebną zmianę.

Oczywiście nieco przesadzam. Język to żywy twór i sam się rozwija, nie zważając często na to, co postulują językoznawcy – ci przecież od lat piętnują zwrot odnośnie czegoś jako kalkę z niemieckiego diesbezüglich, która ma też odpowiednik w języku rosyjskim – otnositielno czego.

Czy jest sens dalej walczyć? Dla niektórych zwrot pytanie odnośnie do czegoś brzmi nieswojo i gdyby im powiedzieć, że mają tak mówić, to i tak pewnie będą się opierać. Podobnie nikt z nas nie powie: za rok potrafię jeździć na nartach, choć tak właśnie powinniśmy mówić! Jeśli więc chcemy uniknąć spornej formy odnośnie (do)…, możemy użyć jednego z wielu mniej lub bardziej odpowiednich synonimów: co do…, w związku z czymś…, w sprawie…, ze względu na…, co się tyczy…

Nie jest to oczywiście najlepsza recepta, bo unikając formy odnośnie, przyczyniać się będziemy niejako do wypierania jej z języka i potencjalnego zaniku. Ale ponieważ nawet najwybitniejsze jednostki nie mają wpływu na zasób słownictwa jakiegokolwiek języka, nie pozostaje nam nic innego, niż czekać. A czas pokaże, która forma zwycięży.