„Smak który wybrał świat” – feralna wpadka Lurpaka

Od jakiegoś czasu w telewizji oglądać możemy reklamę duńskiego masła Lurpak, nowego na naszym rynku. Czemu o tym wspominam? Ponieważ nie potrafię się nadziwić, że światowa korporacja sygnuje swój produkt tak karkołomnym, nieudolnym, chybionym hasłem. Zapraszam do obejrzenia spotu.

Smak, który wybrał świat! O, przepraszam… Teraz zauważyłem: Smak który wybrał świat – jeszcze z bykiem interpunkcyjnym! Ale nie o brak przecinka chodzi. Zastanawiam się raczej, cóż to jest za niebywały smak, że wybiera świat (cokolwiek miałoby to znaczyć). Czy to raczej nie smak został wybrany przez świat?

Ale dość może tego cynizmu. W moich oczach firma i tak już się skompromitowała tym, że szafuje milionami złotych na kampanię reklamową, a pożałowała pieniędzy na fachowego redaktora, który rzuciłby okiem na przygotowane teksty. Jest to dla mnie tym bardziej zaskakujące, że nie trzeba być wytrawnym językoznawcą, by spostrzec dwuznaczność konstrukcji złożonej z dwóch nieżywotnych rzeczowników. Oczywiście, sens hasła jest jasny, bo smak nie wybrał świata, lecz został przez niego wybrany, i tak właśnie powinno brzmieć to hasło: Smak, który został wybrany przez świat lub Smak wybrany przez świat (choć całość nadal fatalnie brzmi, głównie przez rym smak-świat), niemniej jednak to, że rozumiemy zdanie, nie znaczy, że błąd przestaje być istotny. Gdyby w języku chodziło wyłącznie o komunikatywność, nikt by się nie zajmował wydawaniem słowników poprawnościowych czy pisaniem o takich drobnostkach, jak hasła reklamowe z błędami. Każdy, nawet najdrobniejszy błąd obniża jasność przekazu. A ta wpadka, o której mówimy, jest grubego kalibru, bo wprowadza drugie znaczenie, choć – owszem – niemające większego sensu.

Jedyną obronę dla tego hasła można by upatrywać w zamierzonej dwuznaczności, ale – Bogiem a prawdą – trudno mi uwierzyć, że taki był cel marketingowców Lurpaka (brak ewidentnego przecinka, koszmarnie brzmiący rym, a przede wszystkim brak sensu w tej drugiej konstrukcji: smak, który wybrał świat – wszystko to skłania do podejrzeń, że mamy tu raczej do czynienia z feralną wpadką językową). Owszem, niekiedy, bawiąc się słowem, można np. napisać: Miłość zawsze zwycięża nienawiść, tak by odbiorca zaczął się głowić, czy jesteśmy błądzącymi w chmurach poetami czy… np. szaleńcami o skrzywionym kręgosłupie moralnym. Warunkiem takich igraszek słownych jest jednak sensowność obu konstrukcji. W haśle masła Lurpak nie uświadczymy niczego podobnego, bo co miałoby znaczyć to, że smak wybrał świat (chodzi o sens zgodny z szykiem wyrazów)? No bo Marsa miał wybrać czy może Księżyc?

Zastanawiałem się, czy ów lapsus językowy nie wynikł z mechanicznego przetłumaczenia hasła, np. z angielszczyzny, w której szyk wyrazów determinuje ich znaczenie (w polszczyźnie szyk nie wpływa na znaczenie zdania; co najwyżej uwypukla niektóre ze słów), ale nie zdołałem znaleźć angielskiego oryginału (może po prostu go nie ma). Gdybyśmy jednak mieli do czynienia z tłumaczeniem, to od biedy można by usprawiedliwić tę wpadkę, ale jeśli hasło jest dziełem Polaków, to pożal się Boże z takimi specjalistami od reklamy…